TK uznał przepisy za niekonstytucyjne. W niedzielę i tak wchodzą w życie

W życie wchodzi rozporządzenie ministra cyfryzacji zmieniające wzory dokumentów. Pod koniec lipca Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie orzekł, że regulacja w tym zakresie jest niezgodna z Konstytucją.

Trzy warianty małżeństw

Nowe wzory dokumentów obejmują trzy warianty: małżeństwo kobiety i mężczyzny, dwóch kobiet oraz dwóch mężczyzn. Zmianom został również dostosowany system rejestracji stanu cywilnego. – Transkrypcja małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą będzie możliwa w każdym Urzędzie Stanu Cywilnego w Polsce – zapowiadał w maju wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

Tuż po decyzji Gawkowskiego pojawiły się jednak wątpliwości dotyczące istniejących już wzorów dokumentów, w których należy zaznaczyć płeć: kobieta albo mężczyzna. Szef MSWiA Marcin Kierwiński informował wówczas, że początkowo rozważano rubryki "małżonek numer jeden" i "małżonek numer dwa". Ostatecznie wybrano inne rozwiązanie. – To będzie system wybieralny – dana osoba będzie wskazywać, czy jest kobietą, czy mężczyzną – mówił Kierwiński.

TK: Rozporządzenie niezgodne z Konstytucją

28 lipca Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie orzekł o zakresowej niekonstytucyjności rozporządzenia. Sprawę rozpoznał trzyosobowy skład: Bogdan Święczkowski, Stanisław Piotrowicz i Wojciech Sych. TK uznał przepisy za niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji RP w zakresie dotyczącym małżeństw zawartych za granicą, które nie są związkiem kobiety i mężczyzny. – Czynność transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa może dotyczyć tylko takiego małżeństwa, które odpowiada konstytucyjnej zasadzie heteroseksualności małżeństwa – to jest małżeństwa kobiety i mężczyzny – uzasadniał sędzia TK Stanisław Piotrowicz.

Rząd kwestionuje jednak status obecnego Trybunału. Rzecznik rządu Adam Szłapka ocenił, że nie jest to orzeczenie TK, ponieważ jego działania w obecnej formule są – zdaniem rządu – obarczone wadą prawną.

Zmiany po wyrokach TSUE i NSA

Rozporządzenie jest następstwem orzeczeń TSUE i sądów administracyjnych. W listopadzie 2025 r. TSUE orzekł, że Polska ma obowiązek uznawać małżeństwa jednopłciowe zawarte zgodnie z prawem innego państwa UE w zakresie wykonywania praw wynikających z prawa unijnego.

20 marca 2026 r. NSA nakazał warszawskiemu USC transkrypcję aktu małżeństwa dwóch Polaków zawartego w Berlinie. W maju dokonano pierwszego takiego wpisu do polskiego rejestru. Od 23 sierpnia procedura ma być dostępna we wszystkich USC. Część samorządowców zapowiedziała jednak odmowę stosowania nowych rozwiązań, powołując się na Konstytucję i lipcowy wyrok TK.